ਭਾਰਤ 'ਚ ਪਾਵਰ ਸੰਕਟ ਦਾ ਖਤਰਾ: ਗਰਮੀ ਨੇ ਵਧਾਈ ਮੰਗ, ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ

ਗਰਮੀ ਨੇ ਖਿੱਚੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ, ਕੋਲੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਚਿਆ ਹੈ। 20 ਮਈ ਤੱਕ, ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ 68% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ 80% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਮੰਗ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਛਾਲ

ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਪੈ ਰਹੀ ਅਸਹਿ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 'ਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 21 ਮਈ ਨੂੰ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪੀਕ ਡਿਮਾਂਡ ਰਿਕਾਰਡ 270.82 ਗੀਗਾਵਾਟ (GW) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਮੰਗ 271 GW ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਅਥਾਰਟੀ (CEA) ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਟਾਕ ਪੱਧਰ ਲਗਭਗ 75.2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਜ਼ੁਕ

ਕੁੱਲ 222.7 GW ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ 189 ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 21 ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬੇਹੱਦ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਮ ਲੋੜਾਂ ਦਾ 25% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਕੋਲਾ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 11 ਘਰੇਲੂ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ 23 ਪਲਾਂਟ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

203.9 GW ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਕੋਲੇ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ 48.66 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੋਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੋੜੀਂਦੇ 70.19 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦਾ ਸਿਰਫ 69% ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ 17 ਪਲਾਂਟਾਂ (18.7 GW) ਕੋਲ ਸਿਰਫ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੋਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੋੜੀਂਦੇ 5.0 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦਾ ਸਿਰਫ 51% ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਕੋਲੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਟੀਚਾ

ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਊਰਜਾ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਤੱਕ 1.31 ਬਿਲੀਅਨ ਟਨ (BT) ਕੋਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਟੀਚਾ 1 BT ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਿਵ ਪਲੇਅਰਜ਼ 228 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਰੇਨੀ ਕੋਲਿਅਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ (SCCL) 79 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1.05 BT ਦੇ ਸਰਵ-ਸਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 4.98% ਵੱਧ ਸੀ।