ਭਾਰਤ ਦੀ LPG 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਖਤਰੇ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਸਲਾਨਾ 34 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ LPG ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਬਾਹਰੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਿਆਸੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Gulf) ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 90% LPG ਸਿਪਮੈਂਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ
ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ੂਗਰ ਐਂਡ ਬਾਇਓ-ਐਨਰਜੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ISMA) ਨੇ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅਫਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ (ਜਿੱਥੇ 110,000 ਈਥੇਨੌਲ ਸਟੋਵ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ), ਇਥੋਪੀਆ (ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗਾਇਆ 200,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਸਫਲ ਈਥੇਨੌਲ ਕੁਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਈਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਸਟੋਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਥੇਨੌਲ: ਇੱਕ ਸਾਫ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਬਦਲ
ISMA ਅਨੁਸਾਰ, ਈਥੇਨੌਲ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਕੁਕਿੰਗ ਫਿਊਲ ਹੈ, ਜੋ LPG ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਨੀਲੀ ਲਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟੋਵਾਂ ਦੀ ਹੀਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਲਗਭਗ 1.5 ਤੋਂ 3 kW ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਥੇਨੌਲ ਕੁਕਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਵੱਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਾਲ 2050 ਤੱਕ LPG ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਵਿੱਚ $24 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ LPG ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸਿਰਫ 20% ਵੀ ਈਥੇਨੌਲ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਲਾਨਾ ਖਪਤ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ISMA ਦੀ ਅਪੀਲ
ISMA ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਈਥੇਨੌਲ ਕੁਕਿੰਗ ਸੋਲਿਊਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਫਾਇਤੀ, 'ਪੇ-ਐਜ਼-ਯੂ-ਗੋ' (Pay-as-you-go) ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰੇ। ਇਸਨੂੰ ਸਟਰੀਟ ਵੈਂਡਰਾਂ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਿਚਨਾਂ, ਦੂਰ-ਦਰਾਢ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਈਥੇਨੌਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫ ਕੁਕਿੰਗ ਫਿਊਲ ਵਜੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।