ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ **13-15%** ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਔਖੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ 13-15% ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਫੀ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।\n\n### ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਦਾ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ\n\nਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਉਤਪਾਦਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 18% ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ 7.7 GW ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਹੀਟ ਵੇਵ ਦੇ ਪੀਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।\n\n### ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ\n\nਇਹ ਸਥਿਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, NHPC ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆ ਕੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। NHPC ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿੱਚ 7.22% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਹੈ।\n\nਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ (Margins) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।