ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ **270.82 GW** ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਗੈਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੇ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ **64%** ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੀਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ।
IGX 'ਤੇ ਵਧੀ ਸਰਗਰਮੀ
ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਗੈਸ ਐਕਸਚੇਂਜ (IGX) 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 340% ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਜਿੱਥੇ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। IGX 'ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ ₹1,770 ਪ੍ਰਤੀ MMBtu ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 64% ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਰਿਨਿਊਏਬਲ ਐਨਰਜੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਥਰਮਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਫਿਊਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਹਥਿਆਰ: Natural Gas Futures
ਇਸ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, SEBI ਨੇ NSE ਨੂੰ 'ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਚੁਰਲ ਗੈਸ ਫਿਊਚਰਜ਼' ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਪਾਵਰ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ (Hedging) ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।