ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫਿਊਲ ਐਕਸਪੋਰਟ (Fuel Export) ਰੈਵੇਨਿਊ **₹2.59 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **50%** ਵੱਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਕਸਪੋਰਟ ਵੋਲਿਊਮ ਵਿੱਚ **16%** ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਏ ਨੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੈਵੇਨਿਊ ₹2.59 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਹੈ।\n\n### ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ\nਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ ਔਸਤਨ 95.17 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 86.44 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਡੀਜ਼ਲ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਲ ਐਕਸਪੋਰਟ ਦਾ 42% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੀ ਕਮਾਈ 58% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ₹1.2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵੋਲਿਊਮ 19% ਡਿੱਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕਮਾਈ 21% ਵਧ ਕੇ ₹58,000 ਕਰੋੜ ਰਹੀ ਹੈ।\n\n### ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਬਨਾਮ ਐਕਸਪੋਰਟ\nਅਸਲੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ 5% ਅਤੇ 7% ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ Reliance Industries, Nayara Energy ਅਤੇ MRPL ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।\n\n### ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ 90% ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਖਪਤ ਇਸੇ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਪਲੱਸ ਤੇਲ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ (Refining Margins) 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਲੀਆਂ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ।