ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹਵਾ
ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20% ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ 10.74 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵੱਧ ਕੇ 12.90 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਡ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਪਾੜੇ (Profit Margin Gap) ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਪੈਟਰੋਲ ਘਟਿਆ, LPG ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਰੁਖ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ 33% ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 8.31 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਿਫਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਿਕਵੀਫਾਈਡ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (LPG) ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, LPG ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ।
ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਦਾ ਦਬਦਬਾ
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ 'ਤੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ (Export Duty) ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡੀਜ਼ਲ 'ਤੇ ਇਹ ਡਿਊਟੀ ₹21.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ 'ਤੇ ₹29.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਿਫਾਈਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, Reliance Industries ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਰਿਫਾਈਨਡ ਫਿਊਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਦਾ ਲਗਭਗ 75% ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ।
ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡੀਜ਼ਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਿਫਾਈਨਡ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 8% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਇਹ ਫਰਵਰੀ ਦੇ 33.67 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 31 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਰਹਿ ਗਈ।