IGX 'ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ, ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਉਛਾਲ, ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ

IGX 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ (Bilateral Contracts) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪਾਟ ਮਾਰਕੀਟ (Spot Market) ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ IGX ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਲੇਅਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ (Price Discovery) ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਜਿੱਥੇ ਵਾਲੀਅਮ 'ਚ 130% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ GIXI ਇੰਡੈਕਸ 'ਚ ਸਾਲਾਨਾ 74% ਦਾ ਵਾਧਾ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਸਮ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਕ ਚੰਗੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ GIXI-Dahej ਨੇ ਮਹੀਨੇ-ਦਰ-ਮਹੀਨੇ 15.83% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ LNG ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਗੈਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ LNG ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਖਤਰੇ

ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜੋਖਮ ਹਨ। ਲਗਭਗ 40% ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੋਟੀਫਾਈਡ HPHT ਗੈਸ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ਾਰ ਦੀ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ 'ਤੇ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਸੀਮਾ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕਤਾ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਇਸਨੂੰ ਸਾਈਕਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਲੇ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ IGX ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬੋਰਡ (PNGRB) ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ

Trafigura ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 55 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। IGX ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਪੁਆਇੰਟਸ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਥਾਨਕ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣੇਗਾ। ਮੌਜੂਦਾ 18 ਡਿਲੀਵਰੀ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਬਿਹਤਰ ਆਰਬਿਟਰੇਜ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਪਤ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।