ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (UCG) ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰੀਨ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਖਤਮ

ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲਾ (MoEFCC) ਨੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (UCG) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਨਜ਼ੂਰੀ (EC) ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਗੈਸੀਫਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। ਕੋਲਾ ਸਕੱਤਰ ਵਿਕਰਮ ਦੇਵ ਦੱਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ UCG ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਅਧਿਐਨ (pilot studies) ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਇਲਟ ਪੜਾਅ (pilot phase) ਲਈ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕੋਲਾ ਮਾਈਨ ਨਿਲਾਮੀ (commercial coal mine auction) ਦੇ 14ਵੇਂ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ 41 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 21 UCG ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ (uneconomical)। ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (UCG) ਇੱਕ ਇਨ-ਸੀਟੂ (in-situ) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਡੂੰਘੇ, ਕੱਢੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸੀਮਾਂ (unmineable coal seams) ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਵਰਗੇ ਆਕਸੀਡੈਂਟ (oxidants) ਪਾ ਕੇ ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਬਾਲਣ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਰਥਿਕਤਾ (hydrogen economy) ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗੈਸ (syngas) ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਲ-ਵਰਧਿਤ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਇੱਕ ਕੋਲਾ ਵਪਾਰ ਐਕਸਚੇਂਜ (coal trading exchange) 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ "ਕੋਲ ਲੈਂਡ ਐਕਵਾਇਰਮੈਂਟ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਪੇਮੈਂਟ ਪੋਰਟਲ" (CLAMP) ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ "ਕੋਇਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ" (Koyla Shakti Dashboard) – ਇਹ ਦੋ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵ: ਇਸ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ UCG ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੇਟਿੰਗ: 7/10। ਮੁਸ਼ਕਲ ਸ਼ਬਦ: ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕੋਲਾ ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (UCG): ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ (syngas) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ: ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਨਜ਼ੂਰੀ (EC): ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ। ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਆਰਥਿਕਤਾ: ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿੱਥੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਊਰਜਾ ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਬਾਲਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਬਦਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਗੈਸ: ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਗੈਸ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜੋ ਕੋਲੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਜਾਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।