ਚੀਨ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ Red Sea ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ Houthi ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖਬਰ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਫ੍ਰੇਟ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚੀਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਚੀਨ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੀਜਿੰਗ ਹੁਣ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ Red Sea ਵਿੱਚ ਹੂਤੀ (Houthi) ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਘੱਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ Red Sea ਜਾਂ Strait of Hormuz ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਫ੍ਰੇਟ ਖਰਚੇ (Freight Costs): ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬੀਮਾ (Insurance Premiums) ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਆਇਲ ਪ੍ਰਾਈਸ (Crude Oil Prices): ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ 2023 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਰੇਟਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਪਡੇਟਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ (Operating Margins) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।