Zerodha ਦੇ ਕੋ-ਫਾਊਂਡਰ Nithin Kamath ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ Reliance Jio ਅਤੇ Bharti Airtel ਦੇ ਸਸਤੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ UPI ਵਰਗੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ **2 ਕਰੋੜ** ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ **13 ਕਰੋੜ** ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਰਫ 2 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਉਹ 2024 ਤੱਕ 13 ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। Nithin Kamath ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਕੋਈ ਇਤਫਾਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਇਨਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਸਸਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਆਧਾਰ (Aadhaar) ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ UPI ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੇਹੱਦ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Zerodha ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ
ਹੁਣ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਚੱਕਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ—ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਡਿਜੀਟਲ ਰਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹੀ ਟੈਲੀਕਾਮ ਦਿੱਗਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਪੂੰਜੀ (Capital) ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ (Speculative trading) ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫੋਕਸ ਸਿਰਫ ਨਵੇਂ ਯੂਜ਼ਰ ਜੋੜਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।