World Bank ਨੇ ਨਵੀਂ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੈਪੀਟਲ ਵਿੱਚ **60%** ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ Ajay Banga ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਡੀ-ਰਿਸਕਿੰਗ ਟੂਲਸ ਰਾਹੀਂ Infrastructure ਅਤੇ Energy ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ ਮਾਡਲ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
World Bank ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਧੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ 'ਕੈਟਾਲਿਸਟ' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ 'ਡੀ-ਰਿਸਕਿੰਗ' (De-risking) ਹੈ। ਬੈਂਕ ਗਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਐਸੈਟ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਡਲ ਕਰਕੇ, ਬੈਂਕ pension funds ਅਤੇ insurance companies ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੌਕੇ
ਭਾਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ Infrastructure ਅਤੇ renewable energy ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। 'Blended finance' ਦੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ਜੋ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਕਾਰਨ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੇਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੋਖਮ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਹਿਣ (Land acquisition) ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੀ ਨੋਟ ਕਰਨ?
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੰਡ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਸਪੀਡ ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਮਾਡਲ ਕਿੰਨਾ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।