Artificial Intelligence (AI) ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਖਰਚੇ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ Net Profit ਅਤੇ ਅਸਲ Cash Flow ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ Artificial Intelligence ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਜੋਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਐਨਾਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ AI ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੰਸਨਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮਿਕ ਰਿਸਕ (Systemic Risk)
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਵੱਡੀਆਂ AI ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮੁਨਾਫਾ ਬਨਾਮ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ ਦਾ ਪਾੜਾ
AI ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫਾ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿਪਸ (Chips) ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ Cash Flow ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕੂਲਰ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ ਦਾ ਚੱਕਰ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ 'Circular Financing' ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ AI ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਫੰਡਿੰਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਉਸੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਉਡ ਸੇਵਾਵਾਂ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਡਿਮਾਂਡ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ Valuation Multiples ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ Business Model ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਿਕਣਗੀਆਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਖੁਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਬਾਹਰੀ ਫੰਡਿੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।