World Resources Institute (WRI) India ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਰਾਹੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹਾਲੀ (Land Restoration) ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇੰਜਣ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। WRI India ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ MGNREGS ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮੁੱਲ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ
ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
- ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (Sidhi): ਇੱਥੇ 'Gopadbanas' ਫਾਰਮਰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ 'Orient Paper Mills' ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।
- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (Gadchiroli): ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਉੱਦਮ 'ਮਹੂਆ' ਵਰਗੇ ਜੰਗਲੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਸਕੁਟ ਅਤੇ ਲੱਡੂ ਬਣਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ ਹੈ। WRI India ਮੁਤਾਬਕ, Aonla, Moringa, ਅਤੇ Jackfruit ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੇਕਰ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਕਰਜ਼ੇ (Concessional Loans) ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਗਰੁੱਪ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।