ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ (Scott Bessent) ਵੱਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। 10-ਸਾਲਾ ਯੀਲਡ (Yield) ਦੁਬਾਰਾ **4.73%** 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ **$40 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ** ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ AI ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬੋਰੋਇੰਗ (Borrowing) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਦੀ 'ਟਵਿਸਟ' ਰਣਨੀਤੀ ਕਿਉਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਈ?
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਟਵਿਸਟ' (Treasury Twist) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਰੀਦ ਕੇ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ (Securities) ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਯੀਲਡ ਕਰਵ (Yield Curve) ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਸਸਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਯੀਲਡ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 10-ਸਾਲਾ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 4.73% 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
$40 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਬੋਝ ਅਤੇ AI ਦਾ ਅਸਰ
ਇਹ ਨਾਕਾਮੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਜ਼ੇ, ਜੋ ਹੁਣ $40 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਦਖਲ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਡਿਮਾਂਡ (Supply and Demand) ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭਾਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬੋਰੋਇੰਗ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸੰਕੇਤ?
ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਲਈ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਯੀਲਡ ਉੱਚੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਦਾ ਪੈਸਾ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦਰਾਂ ਅਕਸਰ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ (Liquidity) ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੀਆਂ ਖਰੀਦ ਕਾਰਵਾਈਆਂ (Buyback Operations) ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ 4.7% ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਯੀਲਡ ਪੱਧਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੀਲਡ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।