UPI ID ਇੱਕ ਈਮੇਲ ਐਡਰੈੱਸ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ UPI PIN ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਫਰਜ਼ੀ 'collect request' ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਡੀਮੈਟ ਅਤੇ ਟਰੇਡਿੰਗ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ UPI ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ UPI ID ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ UPI ID ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪਤਾ (Address) ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਅਸਲੀ ਖਤਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਸਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੁਹਾਡੇ UPI PIN 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ PIN ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਠੱਗ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ 'Refund' ਜਾਂ 'Payment Receive' ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ 'collect request' ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ PIN ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟ ਕੇ ਠੱਗ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ SEBI ਦੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
SEBI ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਲਈ '@valid' UPI ਹੈਂਡਲਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਂਡਲਸ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਬ੍ਰੋਕਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰੋਕਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ UPI ਹੈਂਡਲ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1930 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 1 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।