Uttar Pradesh ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੋਮੇਸਟਿਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੱਬ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ **15.7%** ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਸੂਬੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹਾਸਪਿਟੈਲਿਟੀ, ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਰੈਂਕਿੰਗ
Ministry of Statistics ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ ਜੂਨ 2026 ਦੌਰਾਨ Uttar Pradesh ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 15.7% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ Tamil Nadu 13.4% ਅਤੇ Rajasthan 8% ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਨ।
ਗਰੋਥ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ (Key Drivers)
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 48% ਯੋਗਦਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ (Pilgrimage) ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ-ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ। 2014-15 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁਣ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ (Frequency) ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰੀਆ
- ਹਾਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਚੇਨਜ਼: ਵਧਦੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਫੁੱਟਫਾਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਟਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਟ੍ਰੈਵਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ: ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ-ਵੇਅ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰੋਥ ਦਾ ਇੰਜਣ ਬਣੇਗਾ।
- ਰਿਸਕ ਫੈਕਟਰ: ਮਈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪੀਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾ ਪਾਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਰਵਿਸ ਕੁਆਲਿਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਖਰਚਾ ਪ੍ਰਤੀ ਯਾਤਰਾ ₹41,649 ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੈਗਮੈਂਟ ਸੀਜ਼ਨਲ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਮੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਆਕੂਪੈਂਸੀ ਰੇਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਨਫਰਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।