ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ (Accountability) ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਭਖ ਗਿਆ ਹੈ। Byju’s ਅਤੇ GoMechanic ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ Theranos ਵਰਗੇ ਗਲੋਬਲ ਕੇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਗਵਰਨੈਂਸ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। Byju’s ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ GoMechanic ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਖੁਲਾਸਿਆਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
'Growth at all costs' ਦਾ ਅੰਤ
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਵਾਧੇ (Growth) 'ਤੇ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਡਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। Byju’s ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਡੀਟਰਾਂ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਘਟਾਉਣਾ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਿੰਨੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, GoMechanic ਦੇ ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਹੁਣ Data-driven ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ (Fiscal Discipline) ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਫੋਕਸ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਕਿੰਨਾ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਿੰਨੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਨ ਦਿਓ:
- ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ: ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਫਾਈਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ।
- Independent Directors: ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜੋ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਸਕਣ।
- Revenue Recognition: ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤਰੀਕਾ।
ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਦੌਰ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਿਕਣਗੀਆਂ ਜੋ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੀਆਂ।