Nirmala Sitharaman: ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ 'ਚ 'Intellectual Swaraj' ਦੀ ਮੰਗ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ Nirmala Sitharaman ਨੇ 'Intellectual Swaraj' ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਗਣਿਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 1991 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੌਧਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਵਧੀਏ।

'Viksit Bharat' ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ

ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'Viksit Bharat' ਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ (Archives) ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਵਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ 'ਤੇ ਬਹਿਸ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ (Centralization) ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ

ਨੀਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੋਣ, ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।