ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ (Indian Rupee) ਹੁਣ **95** ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨੀ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ। ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ Reserve Bank of India (RBI) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Forex Reserves) ਵਿੱਚ **$60 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ **$726 ਬਿਲੀਅਨ** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਕਿਉਂ ਵਧਿਆ?
ਕਰੰਸੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਲਚਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ Brent Crude $108 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਦਰਾਮਦ (Import) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਡਿਫੈਂਸਿਵ ਮੋਡ
ਰੁਪਏ ਨੂੰ 95 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ RBI ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਲਗਾਤਾਰ ਡਾਲਰ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਾਰੇਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ $726 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਤੋਂ $60 ਬਿਲੀਅਨ ਘੱਟ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਪਹਿਲੂ ਹਨ:
- ਮਹਿੰਗਾਈ: ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇੰਪੋਰਟ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ RBI ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਉਹ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲਚਕਤਾ ਲਿਆਏਗਾ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਪ੍ਰਾਈਸ ਅਤੇ RBI ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਪਵੇਗੀ।