28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **95.88** 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। Brent Crude ਦਾ ਭਾਅ **$107** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (US Treasury Yields) ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ Reserve Bank of India (RBI) 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ।
ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ
28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 95.88 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ 96 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ Brent Crude $107 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੇਲ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦਰਾਮਦ (Import) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਾਲਰ ਖਰਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ (Trade Deficit) ਵਧਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਸੁੰਗੜਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਮਰੀਕੀ 10-Year Treasury Yield 5.2% ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਰਿਟਰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
RBI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ RBI ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦਖਲ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਲਹਾਲ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ RBI ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।