ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਅੱਜ, 20 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **19 ਪੈਸੇ** ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ **₹95.56** 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ US Treasury ਵੱਲੋਂ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ (Bond Buybacks) ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
US Treasury ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ
ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ (US Treasury Department) ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਗੇ। ਇਹ ਖਰੀਦ $2 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ $4 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 9, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਰਜ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ (Debt Market) ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੀਲਡ (Long-term Yields) 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਘੱਟਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਰੁਪਏ ਲਈ ਰਾਹਤ, ਪਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਰਕਰਾਰ
ਰੁਪਏ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਲਗਾਤਾਰ ਡਾਲਰ ਵੇਚ ਕੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਆਯਾਤਕਾਂ (Importers) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤੇਲ ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਪਇਆ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੁਨਾਫਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੇਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੋਖਮ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰੇਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਭਗ $92 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ RBI ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਰਾਹਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ US Treasury ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਲੋਬਲ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।