ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **20 ਪੈਸੇ** ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ **94.79** 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। Reserve Bank of India (RBI) ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ 94.99 ਦੇ ਬੰਦ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹੋਏ 20 ਪੈਸੇ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ Reserve Bank of India (RBI) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਣਨੀਤਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰੰਸੀ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਪਹਾੜ
ਭਾਵੇਂ ਰੁਪਿਆ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਭਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਦਬਾਅ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਕਵਾਲੀ ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ FIIs ਨੇ ₹5,285.37 ਕਰੋੜ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (BSE Sensex ਅਤੇ Nifty 50) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Brent crude oil ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $105.35 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਰਾਮਦ (Import) ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੁਣ RBI ਦੀ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰੁਪਏ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਤਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।