ਰੁਪਏ 'ਚ ਆਇਆ ਜ਼ੋਰ, ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਇਆ ਮਜ਼ਬੂਤ: ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੇਠਾਂ

ਰੁਪਏ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ?

5 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 46 ਪੈਸੇ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ 94.92 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ $80 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

RBI ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ

ਹੁਣ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਰੈਪੋ ਰੇਟ (Repo Rate) ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇਗਾ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ RBI ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਸਹਾਰਾ

ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ (FPI) ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2026 'ਚ 22 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Forex Reserves), ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ $682.4 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ, RBI ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅੱਗੇ ਕੀ?

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮਾਂ (Risks) 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (West Asia) 'ਚ ਤਣਾਅ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮੁੜ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਰੁਪਏ ਦਾ ਭਵਿੱਖ RBI ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।