ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ **18.7%** 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ SIPs ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਲਿਸਟਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਧ ਕੇ 18.7% ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ; 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2019 ਦੇ 23% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ 38% ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀ: ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਬਨਾਮ ਨਿਵੇਸ਼
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਸਾਫ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 550 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ UPI ਵਰਗੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 62 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜਾਂ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
SIP ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਬਦਬਾ
ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ Systematic Investment Plans (SIP) ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਿਟੇਲ ਸੰਪਤੀ ਦਾ 35% ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ SIP ਰਾਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2019 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੁਣ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, $5.2 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ ਯੋਗ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰਲ ਅਤੇ ਪਰਸਨਲਾਈਜ਼ਡ ਬਣਾ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।