Reserve Bank of India (RBI) ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀਆਂ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ (Night-time lights) ਅਤੇ Google Trends ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਡਲ **12 ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ** ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਨਵਾਂ 'Nowcasting' ਮਾਡਲ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Gross State Value Added (GSVA) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਕਸਰ 12 ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, RBI ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ Bipul Ghosh, Narendra Singh ਅਤੇ Sandhya Kuruganti ਨੇ 'Nowcasting' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਅਤੇ Google ਦਾ ਕਮਾਲ
ਇਸ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ: NASA ਦਾ 'Black Marble' ਡੇਟਾਸੈਟ (ਜੋ ਰਾਤ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਾਪਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ Google Trends (ਜੋ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਰਚ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦਾ ਹੈ)। ਤਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ
ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਇਲਟ ਟੈਸਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬੇਹੱਦ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਰਹੇ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੇ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ (RMSE) ਨੂੰ:
- ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 62%
- ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 54%
- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 38% ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਰਿਸਰਚ ਅਜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ RBI ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡੇਟਾ ਅਧਿਕਾਰਤ GDP ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਕਈ ਵਾਰ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।