ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਰਨ ਐਕਸਚੇਂਜ (Forex) ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਰੋਹਿਤ ਜੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਿਸ਼ਨ: Forex ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ (Forex Market) ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੌਰਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਡੀਲਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (FEDAI) ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ, RBI ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਰੋਹਿਤ ਜੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ Forex ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ
RBI ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ Forex ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ Forex ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ RBI ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਕਾਫੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ। RBI ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਟੇਲ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਚਾਰਜਿਜ਼ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ।
ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ 'ਚ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
RBI ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (Indian Rupee) ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, 'ਸਪੈਸ਼ਲ ਰੁਪੀ ਵੋਸਟ੍ਰੋ ਅਕਾਉਂਟ' (SRVA) ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ। RBI ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਵੇ।
ਬੈਂਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮਾਡਲ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਜੈਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਇਸ ਬੈਂਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। RBI ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।