RBI ਨੇ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਲਿਸੀ ਸਟਾਂਸ ਨਿਊਟਰਲ (Neutral) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 5.0% ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 6.7% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇ-ਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਨਵਾਂ ਪਾਲਿਸੀ ਸਟਾਂਸ: ਨਿਊਟਰਲ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ ਮੋਨਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) ਨੇ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੈਪੋ ਰੇਟ (Repo Rate) ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਾਲਿਸੀ ਸਟਾਂਸ ਨੂੰ ਨਿਊਟਰਲ (Neutral) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਉਧਾਰ ਲਾਗਤਾਂ (Borrowing Costs) ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ RBI ਦਾ ਪੱਖ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ, RBI ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਰ (GDP Growth Projection) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ 6.6% ਤੋਂ ਮਾਮੂਲੀ ਵਧਾ ਕੇ 6.7% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਵੀ ਸੁਧਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI Inflation) ਨੂੰ 5.1% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5.0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ: 'ਡੋਵਿਸ਼ ਪਾਜ਼'
ਇਸ "ਗੋਲਡਿਲੌਕਸ" ਦ੍ਰਿਸ਼ (ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ) ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ICRA ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਦਿਤੀ ਨਾਇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਊਟਰਲ ਸਟਾਂਸ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਡੋਵਿਸ਼ ਪਾਜ਼" (Dovish Pause) ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਊਟਰਲ ਸਟਾਂਸ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ RBI ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਖ਼ਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਬਦਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ (Flexibility) ਮਿਲੇਗੀ।
ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਮੌਨਸੂਨ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਅਜੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। MPC ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ (Core Inflation - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਵੋਲੇਟਾਈਲ ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ) ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਹੈੱਡਲਾਈਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਈ ਜੋਖਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Variability) ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਪਲਾਈ-ਸਾਈਡ (Supply-side) ਝਟਕਾ ਮੌਜੂਦਾ ਡਿਸਇਨਫਲੇਸ਼ਨਰੀ (Disinflationary) ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, RBI ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟਾਂਸ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।