ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਰੈਪੋ ਰੇਟ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਰੁਖ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ (Neutral) ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 (FY27) ਲਈ GDP ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 6.7% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ (CPI Inflation) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 5.0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਫੈਸਲਾ: ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ ਮਾਨਯੋਗ ਮੋਨੇਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) ਨੇ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਰੁਖ (Neutral Stance) ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ।
GDP ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਘਰੇਲੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, RBI ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 (FY27) ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲ GDP ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 6.6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 6.7% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (CPI) ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ 5.1% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5.0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ RBI ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
RBI ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ S&P BSE Sensex ਅਤੇ Nifty 50 ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੁਖ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, RBI ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ-ਸਾਈਡ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਇਹ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। RBI ਦੀ ਅਗਲੀ ਨੀਤੀਗਤ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਰੁਖ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।