ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਨੀਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ **5.25%** 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੁਖ ਨਿਰਪੱਖ (Neutral Stance) ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, RBI ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ **6.7%** ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਮੁਨਾਫਾ ਵਸੂਲੀ ਕੀਤੀ।
RBI ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
5 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਹੋਈ ਮੌਨੀਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਅਟੱਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਿਰਪੱਖ ਰੁਖ (Neutral Stance) ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, RBI ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ (GDP Growth) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 6.6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 6.7% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (CPI) ਆਧਾਰਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 5% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਹੋਈਆਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਦਿਖਾਈ। ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 94.89 ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 10-ਸਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡ ਦੀ ਯੀਲਡ (Yield) ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਆਈ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, RBI ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਕੋਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਭਵਿੱਖੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਭਰੇ ਰਵੱਈਏ ਕਾਰਨ ਮੁਨਾਫਾ-ਵਸੂਲੀ (Profit Booking) ਹੋਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਇਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 95.13 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 10-ਸਾਲਾ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਲਗਭਗ 6.78% 'ਤੇ ਰਹੀ।
ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਜੋਖਮ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਰੁਪਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 7.7% ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਗਲੋਬਲ ਮੁਦਰਾ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, 10-ਸਾਲਾ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਿੱਚ 44 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ, ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਿੱਚ 26 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਈ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਅਸਾਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰੀਆ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਤੁਰੰਤ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਡਾਟਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੀਤੀਗਤ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।