RBI ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨਰ C. Rangarajan ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ 'Strategic Energy Reserves' ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 'Strategic Self-Reliance' ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
C. Rangarajan ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਅਚਾਨਕ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'Strait of Hormuz' ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਜੀਓ-ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਤਣਾਅ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ Strategic Oil Reserves ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਸਪਲਾਈ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।
'Atmanirbhar' ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ
Rangarajan ਨੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ (Atmanirbhar) ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ 'Protectionist' ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੰਪੋਰਟ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 'Competitive Efficiency' 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਗਲੋਬਲ ਮਿਆਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰਹੀਏ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਰਣਨੀਤੀ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ Structural Reform ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ। Rangarajan ਨੇ South Korea ਅਤੇ China ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (R&D) ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਹੀ ਉਹ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇਨਪੁਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।