Jammu and Kashmir ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੇ ਰਫਤਾਰ ਫੜ ਲਈ ਹੈ। FY26 ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ **₹5,824 ਕਰੋੜ** ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ (MSMEs) ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਅਤੇ MSME ਗ੍ਰੋਥ
ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ 69 ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ FY26 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 1,306 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Udyam ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 24,000 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 6 ਲੱਖ ਦੇ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਰਮਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ NBFC ਲੋਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਪਾਈਪਲਾਈਨ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ 312 ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ₹7,864 ਕਰੋੜ ਦਾ ਵਾਧੂ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'New Central Sector Scheme' ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ (Risks)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ੍ਰੋਥ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
- Logistics: ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- Climate & Geopolitics: ਬਾਗਬਾਨੀ (Horticulture) ਸੈਕਟਰ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ 3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ 'MSME Health Clinic' ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।