ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਵਪਾਰ (Illicit Trade) ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਕੇ **₹7.98 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਈ-ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਕਲੀ ਸਮਾਨ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ FMCG ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਉੱਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, FY25 ਵਿੱਚ **₹2.23 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੀ GST ਚੋਰੀ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਗਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੁਣ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਗਾਹਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
FMCG, ਤੰਬਾਕੂ, ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਐਗਰੋਕੇਮੀਕਲ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ, 2025 ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਦਾ 26.1% ਹਿੱਸਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਿਗਰੇਟਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਵਾਲਾ ਸਾਮਾਨ ਸਸਤੇ ਰੇਟਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
GST ਚੋਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘਪਲਾ
ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। FY25 ਵਿੱਚ ₹2.23 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ GST ਚੋਰੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ₹58,772 ਕਰੋੜ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਫਰਜ਼ੀ ਇਨਵੌਇਸਾਂ ਰਾਹੀਂ Input Tax Credit (ITC) ਲੈਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ। 2020 ਤੋਂ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੱਲ ₹7.08 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰਿਕਵਰੀ ਸਿਰਫ ₹1.29 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੀ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।