ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ Consumer Price Index (CPI) ਦਾ ਬੇਸ ਈਅਰ ਬਦਲ ਕੇ **2024** ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ **358** ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ 'Core Inflation' ਨੂੰ ਕੈਲਕੂਲੇਟ ਕਰਨਾ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਊਲ (Fuel) ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ Reserve Bank of India (RBI) ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ Consumer Price Index (CPI) ਨੂੰ 2012 ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਆਰ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 2024 ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੇਸ ਈਅਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਡੇਟ 2023-24 ਦੇ Household Consumption Expenditure Survey 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ 12 ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 358 ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੇ 'Core Inflation' ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਬਾਲਣ (Food & Fuel) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਸੀ। ਨਵੇਂ 2024 ਦੇ ਫਰੇਮਵਰਕ ਵਿੱਚ, ਫਿਊਲ ਦੇ ਆਈਟਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਲਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਖੁਦ ਡਾਟਾ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜਟਿਲ ਹੈ।
RBI ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
Reserve Bank of India (RBI) ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2026 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੋਲ ਸਿਰਫ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਡਾਟਾ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖਪਤ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਨਵੇਂ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ (Food) ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 46% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 36% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਥਾਰਟੀਜ਼ ਇਸ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਸਕਣ।