ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਹੁਣ 'Low-Pressure Systems' 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ, ਜੋ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਸੁਭਾਅ
ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਾਨਸੂਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਾਨਸੂਨ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ 'Low-Pressure Systems' (LPS) 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਖਤਰਾ
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਸੁੱਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਰੀਫ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸਹੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਸਿਰਫ 'All-India Average' (ਔਸਤ ਬਾਰਿਸ਼) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਜ-ਵਾਰ (State-wise) ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ 'Food Inflation' (ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ) 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਈ-ਸਾਈਡ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।