ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਰੇਟ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਰਿਟੇਲ ਮਹਿੰਗਾਈ (Retail Inflation) ਦਰ **4.45%** 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਨੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ (Repo Rate) ਨੂੰ **5.25%** 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਟੇਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 4.45% ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਦੇ 4.38% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ 5.52% ਦਾ ਉਛਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
RBI ਦਾ ਰੁਖ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਿਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ (Monetary Policy Committee) ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਊਟਰਲ ਸਟਾਂਸ (Neutral Stance) ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਡਾਟਾ-ਡ੍ਰਿਵਨ (Data-Driven) ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, RBI ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਫੋਰਕਾਸਟ (Inflation Forecast) ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 5% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ 'ਕੋਰ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ' (Core Inflation) 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਫਿਊਲ (Fuel) ਵਰਗੀਆਂ ਵੋਲੇਟਾਈਲ (Volatile) ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਦਾ ਬੋਝ ਖਪਤਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਿਲਓਵਰ ਇਫੈਕਟ (Spillover Effect) ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਲਸੇਲ (Wholesale) ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਆਖਰਕਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਰਿਟੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ।
ਬਾਂਡ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਂਡ ਮਾਰਕੀਟ (Bond Market) ਵਿੱਚ, ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਅਤੇ RBI ਦੀ ਸਥਿਰ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। 10-ਸਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ (Government Security) ਦੇ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ (Bond Yield) 6.75% ਤੋਂ 6.90% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। Axis Mutual Fund ਵਰਗੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੀਲਡ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਵਰਗੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਰੇਟ ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ (Rate Adjustment) ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਟਸ (Inflation Prints) ਅਤੇ RBI ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਾਕੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਕੋਈ ਰੇਟ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ 2027 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਬਦਲਾਅ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਕਮੋਡਿਟੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।