ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ **$5.3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ (Liabilities) **14.3%** ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਲ ਵਿੱਤੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਿੱਚ 9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ 14.3% ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਖਪਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਦਲਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ 38% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ NSE ਦੇ 70% ਨਵੇਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟਰੇਡਰ ਟਾਪ-10 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲਸ ਅਤੇ SIP ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 40.2% ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 32.7% ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ
ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ 65% ਨੈੱਟ ਵਿੱਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਫ 10% ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧਿਆ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ Reserve Bank of India ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਰਜ਼ਾ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।