ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਫੂਡਗ੍ਰੇਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ **358 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ** ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਵਧਦੇ ਖੇਤੀ ਖਰਚਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਐਗਰੀ-ਇਨਪੁਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਵੋਲਯੂਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਈ-ਵੈਲਯੂ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਿਕਾਰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਫਾਇਦਾ?
ਭਾਰਤ ਨੇ 2024-25 ਦੌਰਾਨ 358 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਖੇਤੀ ਖਰਚੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਲਈ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਕੰਮਾਂ (Non-farm earnings) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਐਗਰੀ-ਇਨਪੁਟ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਸਤੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਜਾਂ ਬੀਜ ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਣ।
ਇਸੇ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਬੀਜ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ 'ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਰਾਈਟੀਜ਼' ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਫਸਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਡਰੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਪਰ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰਸਤਾ
El Nino ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਨਸੂਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸੇਲਜ਼ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜੋ R&D 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕਰਕੇ 'ਕਲਾਈਮੇਟ-ਸਮਾਰਟ' ਸਮਾਧਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਰਫ ਇਨਪੁਟ ਵੇਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਂਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।