ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਰੇਟ (TFR) ਡਿੱਗ ਕੇ **2.0** 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪੱਧਰ **2.1** ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਮਾਜ (Aging Society) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖਪਤ, ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮੋੜ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮੈਚਿਓਰ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਗੀ, ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਡਿਮਾਂਡ ਵਧਣੀ ਤੈਅ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (Chronic Diseases) ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਵੈਲਨੈੱਸ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਲਾਨਿੰਗ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ ਵੀ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦੌਰ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਵੋਲਿਊਮ' 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਘਟੇਗਾ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੌਜੂਦਾ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ) ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਗੀਆਂ।
ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ
ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਣ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟਵਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਗੀਆਂ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਖੇਤਰੀ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਰੇਟ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਸੈੱਟਅੱਪ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਦੇਖਣ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਇੰਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।