ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। FY25 ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧ ਕੇ **88.2%** ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਦਾ GVA ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਘਟ ਕੇ **15.2%** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ FY25 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ
Reserve Bank of India ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨਿਰਭਰਤਾ 88.2% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ 77.6% ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਾਦ ਸੈਕਟਰ (Fertilizer sector) ਵੀ ਲਗਭਗ 70% ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ AI ਦਾ ਦਬਾਅ
ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ PLI ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਦਾ GVA ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ 15.2% ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2021-22 ਵਿੱਚ 18.5% ਸੀ। Infomerics Ratings ਮੁਤਾਬਕ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਇਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਡਲ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਕਾਲਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤ (Input Cost) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। PLI-ਬੈਕਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ AI ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਤਾ (AI integration) ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੁਨਾਫੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।