ਭਾਰਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਸੈਕਟਰ ਅੱਜ **5.7 ਕਰੋੜ** ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ 2017 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **40%** ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ NSE ਦੇ Nifty Waves Index ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਸੈਕਟਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'Orange Economy' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 9% ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ 17% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਇਸ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ
ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਹੁਣ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ Nifty Waves Index ਹੁਣ ਮੀਡੀਆ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਗੇਮਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ 43 ਲਿਸਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵੈਲਿਊ ₹2.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ 2027 ਤੱਕ ਇਹ ₹3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ AVGC (Animation, Visual Effects, Gaming, and Comics) ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
AI ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਜਿੱਥੇ ਜੇਨਰੇਟਿਵ AI ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਇੰਟੈਲੇਕਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ (IP) ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ AI ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਨਫਾਰਮਲ ਵਰਕਫੋਰਸ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ 2026-27 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ AVGC Content Creator Labs ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।