ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **94-96** ਦੇ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਿਰ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ (Capital Inflows) ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ RBI ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ **$41 ਬਿਲੀਅਨ** ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Foreign Investors) ਨੇ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 96 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰੁਪਇਆ 94 ਤੋਂ 96 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧ ਰਹੇ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ (Capital Inflows) ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਯੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂਕਰਨ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹ ਉਪਾਅ, ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ $41 ਬਿਲੀਅਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸਾਧਨਾਂ (Debt Instruments) ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ ਨੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ $7 ਬਿਲੀਅਨ ਪੂੰਜੀ ਖਿੱਚੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਫਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਨੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $3.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਇਹ ਵਾਪਸੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਫਿਕਸਡ-ਇਨਕਮ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਲਈ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੈਂਚਮਾਰਕ 10-ਸਾਲਾ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 6.70% ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਤੇਜ਼ੀ - ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਰੀ ਹੋਈ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ - ਮਦਦਗਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਜੋਖਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਰਗੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਵਿਘਨ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੁਪਇਆ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਅਚਾਨਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਰਿਸਕ ਐਪੀਟਾਈਟ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਗੇ। ਸਥਿਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ, ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਨੀਟਰੇਬਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਰੁਪਇਆ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਂਜ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।