ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ RBI ਵੱਲੋਂ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ **5.25%** 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਰਫਤਾਰ ਸੀਮਤ ਰਹੀ।
ਰੁਪਏ 'ਚ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਕਿਉਂ?
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 95.1175 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਰਹੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ (Import Bill) ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਰੁਪਏ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੀ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਧਰ ਸੀ।
RBI ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿਨ ਢਲਣ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪਾਲਿਸੀ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨੀਤੀਗਤ ਰੁਖ (Neutral Policy Stance) ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (Foreign Investment) ਦੀ ਆਮਦ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਛਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ
ਆਪਣੇ ਰੇਟ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, RBI ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ GDP ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ 6.7% ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 6.6% ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 5.0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ RBI ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Forex Reserves), ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ $682.4 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਵਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਰੁਪਏ ਲਈ ਦਿਨ ਭਾਵੇਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਤਰਿਆਂ (Geopolitical Risks) ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਊਦੀ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਯਾਤ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਰੁਖ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਬਾਜ਼ਾਰ RBI ਵੱਲੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ 94.75 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਪੋਰਟ ਅਤੇ 95.60 ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਜਿਸਟੈਂਸ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੰਭਾਵੀ ਚਾਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।