10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$101** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ **95.25** ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ 95.25 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ 95.10 ਦੇ ਬੰਦ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ US ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ 98.81 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਉਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਦੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਿਉਂ ਹਨ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਲੋੜਾਂ ਦਾ 88% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ Brent crude $101 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫ੍ਰੀਜ਼ (Frozen) ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬੋਝ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ।
RBI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
Reserve Bank of India ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। RBI ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਨਾ ਆਵੇ। ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FII) ਦੇ ਵਹਾਅ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਫੈਕਟਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਗੇ।