ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ **$560 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ (Unicorns) ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ **$349 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
Prosus ਅਤੇ Dealroom ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 'Indian Diaspora Index' ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 205 ਅਜਿਹੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਲਿਊ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਿਰਫ 102 ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵੈਲਿਊ ਲਗਭਗ $349 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਕਿਉਂ?
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਵਿੱਚੋਂ 91% ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 323 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 200 ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਕੈਪੀਟਲ ਪੂਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਕਨੀਕੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਉੱਦਮੀ ਉੱਥੇ ਜਲਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਕੇਲ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਘਰੇਲੂ ਬਨਾਮ ਗਲੋਬਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਜਿੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ Zscaler, Rubrik ਅਤੇ Nutanix ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Flipkart, Zomato ਅਤੇ Groww ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸੰਦੇਸ਼?
ਜਦੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਲਿਸਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੋਥ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, Zomato ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲ ਲਿਸਟਿੰਗਾਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੋਥ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੋਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।