ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਲਚਲ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ **10-ਸਾਲਾ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ (Bond Yield)** ਵਧ ਕੇ **7.1281%** 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਂਡ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੱਡਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਬੈਂਚਮਾਰਕ 10-ਸਾਲਾ ਗੌਰਮਿੰਟ ਬਾਂਡ ਦੀ ਯੀਲਡ ਪਿਛਲੀ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ 7.1067% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 7.1281% 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਯੀਲਡ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਂਡ ਵੇਚ ਕੇ ਵੱਧ ਰਿਟਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 10-ਸਾਲਾ Treasury ਯੀਲਡ 5.1% ਤੋਂ ਪਾਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2007 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡਾਂ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਉੱਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ RBI 'ਤੇ ਅਸਰ
ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਦਾ ਵਧਣਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profit Margins) ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਆਇਲ ($105 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ) ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ RBI ਦੀ ਅਗਲੀ ਪਾਲਿਸੀ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਲਾਮੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰ ₹34,000 ਕਰੋੜ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੈਬਟ ਆਕਸ਼ਨ (Debt Auction) ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਕਿੰਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਿਮਾਂਡ ਘੱਟ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੀਲਡ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।