ਭਾਰਤ ਦਾ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ (CAD) ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ $3.1 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੈਮੀਟੈਂਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਰਪਲੱਸ ਨੇ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ $8.1 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ ਕਿਉਂ ਵਧਿਆ?
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ (CAD) ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਕੇ $3.1 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ $2.9 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (merchandise trade deficit) ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ $68.9 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ $85.7 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰਯਾਤ (export) ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਯਾਤ (import) ਦਾ ਮੁੱਲ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੈਮੀਟੈਂਸ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਮਾਹੌਲ
ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਕਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁੱਲ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਸੇਵਾਵਾਂ ਖੇਤਰ (services sector) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਫਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨੈੱਟ ਸਰਪਲੱਸ $47.9 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ $52.2 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਕਮ (net transfer receipts) $41.4 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨਫਲੋਜ਼ ਨੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ।
ਪੂੰਜੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਪੂੰਜੀ ਖਾਤੇ (capital account) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ $7.4 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸਰਪਲੱਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ $5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਦੁਆਰਾ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ (outflows) ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ (overall balance of payments) ਵਿੱਚ $8.1 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ $4.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸਰਪਲੱਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਅਗਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਲਈ, ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ CAD GDP ਦੇ ਲਗਭਗ 1.3% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ $85 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ।