Ladakh ਦੇ Upshi ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਈਕੋ-ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਰੌਕ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੇ **₹56 ਕਰੋੜ** ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ **36** ਹੋਰ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ Union Ministry of Jal Shakti ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ
Ladakh ਦੇ Upshi ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਰੌਕ-ਫਿਲ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਬਿਨਾਂ ਸੀਮਿੰਟ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 180 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸਥਾਨਕ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ Igoo-Phey ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
₹56 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ Leh ਵਿੱਚ 7 ਅਤੇ Kargil ਵਿੱਚ 29 ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਈ ₹56 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਰਫਤਾਰ Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਫੰਡਿੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸਮਝੌਤੇ (Indus Waters Treaty) ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਵਾਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਟਿਕਾਊਪੁਣੇ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ Union Ministry of Jal Shakti ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।