2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ Life Expectancy ਵਧ ਕੇ **71 ਸਾਲ** ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਖਬਰ ਹੈ। ਪਰ 'Healthy Life Expectancy' ਅਜੇ ਵੀ **60.6 ਸਾਲ** 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ Chronic Disease Management ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਰੋਥ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ Life Expectancy ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 71 ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੈ। World Health Organization ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ 2021 ਦੇ 68.1 ਸਾਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਕਵਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ
ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'Healthy Life Expectancy' - ਯਾਨੀ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ - 60.6 ਸਾਲ 'ਤੇ ਹੀ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ 60.5 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਹ 10 ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (Chronic Conditions) ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਬਾਅ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes) ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁਣ ਕੁਲ ਮੌਤਾਂ ਦਾ 75% ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 34% ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਫੋਕਸ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 'ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ' (Long-term Management) ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਖੇਤਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 72.7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ (Health Insurance), ਵੱਡੀਆਂ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਚੇਨਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਬਣੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।