ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ (Industrial Growth) ਅਗਸਤ ਦੇ **8%** ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ **6.7%** 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ Index of Industrial Production (IIP) ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 6.7% ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 8% ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਕੁਝ ਮੱਠੀ ਪਈ ਹੈ।
ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ 'ਚ ਸੁਸਤੀ
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਇੰਡੈਕਸ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੀ ਗ੍ਰੋਥ ਦਰ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 8.6% ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ 7.6% ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਗ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦਨ ਐਡਜਸਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਿਜਲੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਘੱਟ ਰਹੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਦਮਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 11.2% ਦੀ ਡਬਲ-ਡਿਜਿਟ ਗ੍ਰੋਥ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਬੇਸ ਈਅਰ ਬਦਲ ਕੇ 2022-23 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਹੀਨਾ-ਦਰ-ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਆਊਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।