ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। GDP ਗ੍ਰੋਥ ਭਾਵੇਂ **7.8%** 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਯਾਤ (Exports) ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ K-Shaped ਰਿਕਵਰੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। HSBC ਟਰੈਕਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 78% ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਕੇ 67% ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ GDP ਗ੍ਰੋਥ 7.8% 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।\n\n### ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ\nਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇੰਜਣ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਹੀ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਖਪਤ ਘਟੀ ਹੈ। ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ (Non-durable goods) ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਖਤੀ ਵਰਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।\n\n### ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ\nਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਲ ਸੈਕਟਰ ਕਾਫੀ ਲਚਕੀਲੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ PMI 55.8 ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਡ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।\n\n### ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ\nਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁਣ ਨਰਮੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਡਰਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਪਿਛਲੇ 45 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Infrastructure) 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰਕ ਆਰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।